Sanat dünyasında yeni dönem: Kamu malı olan başyapıtlar

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Her yılın başında gelenekselleşen ‘Telif hakkı serbestisi’, 2026 itibarıyla sanat dünyasının en ikonik modern eserlerini ve popüler kültür figürlerini özgürlüğüne kavuşturuyor. ABD’deki Duke Üniversitesi’nin hazırladığı listeye göre; 1930 yılında üretilen pek çok başyapıt üzerindeki 95 yıllık koruma süresi sona erdi.

Artık bu eserlerin izin alınmadan veya ücret ödenmeden paylaşılması, yeniden basılması ve yaratıcı projelerde kullanılması yasal bir zemin kazanıyor.

• Piet Mondrian… ‘Red, Blue and Yellow’

Modernizmin simgesi sayılan bu eser artık kamu malı. Bu tablonun çok benzer bir versiyonu, 2022’de bir müzayedede 51 milyon dolara alıcı bulmuştu.

• Salvador Dalí & Luis Buñuel… “L’Âge d’Or”

Sürrealizmin sinemadaki zirvelerinden biri olan bu film, Dalí’nin büyüleyici ve kışkırtıcı imgelerini yasal kısıtlama olmadan sinemaseverlerle buluşturacak.

• Paul Klee… ‘Tier Freund Schaft’

Bauhaus okulunun öncülerinden Klee’nin 1930 tarihli bu başyapıtı, soyut anlatımıyla artık sanatçıların projelerinde serbestçe kullanılabilecek.

• José Clemente Orozco… ‘Prometheus’

ABD’nin ilk modern freski kabul edilen bu görkemli duvar resmi, aydınlanmanın sembolü olan ateşi artık tüm kamuoyuna sunuyor.

Sadece yüksek sanat değil, popüler kültürün temellerini atan figürler de bu değişimden payını aldı.

• 1930 yapımı ‘Dizzy Dishes’ kısa filmiyle hayatımıza giren ve Caz Çağı’nın sembolü olan ‘Betty Boop’un ilk görünümleri, artık telif koruması altında değil.

• 2024’teki ilk sürümün ardından, bu yıl; ‘Mickey Mouse’un dokuz yeni kısa filmi daha kamuya açıldı. Ayrıca ‘Mickey’nin sadık dostu ‘Pluto’nun 1930’da ‘Rover’ adıyla görünen ilk versiyonu da artık özgür.

Sinema tarihinin en önemli klasiklerinden ‘Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok’, Marx Kardeşler’in ‘Animal Crackers’ı ve Josef von Sternberg’in ‘Mavi Melek’ filmi bu yılın yeni kamu malları arasına girdi.

Dünya sinemasının klasiği 'Batı Cephesinde Yeni Bir Şey Yok', Erich Maria Remarque'nın yazdığı aynı adlı kitaptan Lewis Milestone tarafından sinemaya uyarlandı.

ABD Telif Hakkı Yasası’na göre, 1923 – 1977 arasında yayımlanan eserler, yayımlandıkları tarihten itibaren 95 yıl boyunca korunuyor. 1930 yapımı bu eserlerin 2026’da serbest kalması bu takvimin bir sonucudur.

Ancak uzmanlar, bu serbestliğin sadece eserin 1930’daki orijinal versiyonlarını kapsadığını, sonraki yıllarda yapılan ekleme veya revizyonların hala telif altında olabileceğini hatırlatıyor.

2027 için hazırlıklar şimdiden başladı. Hollywood’un efsanevi korku klasikleri; ‘Dracula’ ve ‘Frankenstein’ gelecek yıl kamu malı statüsüne geçecek.

'Dracula'